طرح ساماندهى خروج دام از جنگل كار ساماندهى و خروج دام از جنگل در قالب طرح ديگرى به نام طرح تحول سيستم دامدارى در سالهاى 1363 - 1362 مورد توجه كارشناسان منابع طبيعى قرار گرفت ، زيرا دامدارى به روش سنتى و قديمى در جنگل مغاير با بهره‌بردارى صنعتى از جنگلها و حفاظت آنها مىباشد . به طورىكه يا بايد بهره‌بردارى صنعتى از جنگل تعطيل شود كه اين كار به‌هيچ‌وجه با شرائط كنونى و نياز جامعه امكان‌پذير نيست و يا بايستى شيوه و روشهاى دامدارى از سنتى به صنعتى تغيير يابد . ضمنا بايد توجه داشت كه با توجه به روند افزايش جمعيت و نيازهاى فزايندهء جامعه به گوشت و فرآورده‌هاى شير بايستى توليدات دامى نيز در برنامه‌ريزيهاى بلندمدت مورد توجه برنامه‌ريزان قرار گيرد . شكى نمىتوان داشت كه اگر دامداران در جنگل به كار خود ادامه دهند باقيمانده جنگل نيز ظرف دو تا سه دههء آينده نابود خواهد شد و اگر قرار باشد دامدارى به روش و سيستم مناسب و در خارج از مناطق جنگلى ادامه داشته باشد در اين‌صورت نياز به طرح جامع با اعتبارى كلان است تا در اجراى آن دام جنگل‌نشينان به تدريج از جنگل خارج گردد . با توجه به اين واقعيت طرح خروج دام از جنگل در سالهاى گذشته تهيه و مورد تصويب قرار گرفت . از سال 1369 در نقاط مختلف استان از جمله منطقهء سياهكل ، امامزاده ابراهيم ، رضوانشهر و آستارا طرح مزبور به مرحلهء اجرا گذاشته شد . در اجراى اين طرح كه با كمك 50 درصد اعتبار بلاعوض دولتى انجام مىشود براى دامداران ، اراضى مناسب و تأسيسات دامدارى مدرن تهيه و در اختيار آنان قرار مىگيرد ؛ حتى به خود جنگل‌نشينان نيز اراضى مناسب و تأسيسات مسكونى واگذار مىگردد ( طرح اسكان تك‌خانوارهاى جنگل ) تا در صورت تمايل به خارج از جنگل كوچ نمايند ، به‌هرحال طرح اسكان جنگل‌نشينان و نيز طرح تحول سيستم دامدارى در واقع يك طرح بلندمدت توسعه و پيشرفت است كه داراى دو بعد مهم اقتصادى و اجتماعى است . از نظر اقتصادى ، وقتى دام و جنگل‌نشين از جنگل خارج شوند ضايعات كمى و كيفى جنگل كم شده و حداقل رويش سالانه هرهكتار از 3 متر مكعب به 6 الى 7 متر مكعب خواهد رسيد و به همين نسبت ظرفيت بهره‌بردارى صحيح و منطقى بالا خواهد رفت ، همچنين وقتى جنگل‌نشينان و دام آنها از جنگل خارج شوند امكانات بهتر از نظر بهداشت و فرهنگ و نيز توليد و تأمين علوفه و ماشينهاى مدرن براى آنان فراهم مىگردد تا با عرضهء به موقع فرآورده‌هاى خود به بازار هم درآمد آنها افزايش يابد و هم سطح زندگى و رفاه آنان بالا رود . طرح اشتغال‌زائى براى جنگل‌نشينان تعدادى از جنگل‌نشينان كه داراى دام محدود بوده و از امكانات كشاورزى و كشت و زرع بىبهره هستند مشمول شرائط و ضوابط تعيين شده براى استفاده از امكانات طرح تحول سيستم دامدارى و استفاده از تسهيلات آن قرار نمىگيرند . لذا كارشناسان طرحى براى اشتغال و به كار گماردن آنان تهيه كرده‌اند . به طور كلى وضعيت اجتماعى و اقتصادى اين‌گونه از جنگل‌نشينان به دو طريق مورد توجه قرار گرفته است : الف - استفاده از نيروى كار اين خانوارها در انجام كارهاى بهره‌بردارى و جنگلكارى و حفاظت و مراقبت از جنگلهاى حوزهء شركت دولتى و ساير طرحهاى جنگلدارى . به طورىكه مطالعات و بررسيهاى انجام شده نشان مىدهد ، در برخى از طرحهاى جنگلدارى همراه با بخش صنعت تقريبا براى هر 100 هكتار جنگل يك شغل كارگرى ايجاد شده كه البته نوع جنگل در به كارگيرى تعداد كارگران متخصص ( كارگر اره‌موتورى و يا كارگر قطع و تبديل درختان جنگل ) و غير ماهر مانند نگهبانان ، قرقبانها و كارگرانى كه به حمل‌ونقل چوب مىپردازند متفاوت است ، كارگران جنگل‌نشين اغلب هيزمها و الوارها را كه گاه وزنشان به 70 الى 80 كيلو مىرسد با پشت خود جابجا نموده و يا از اسب و قاطر براى حمل محصولات جنگل به كنار جاده استفاده مىكنند ، هر اسب يا قاطر حداقل 2 عدد الوار يا تراورس را حمل مىكند . به طورىكه در بعضى طرحهاى مربوط به جنگل ممكن است حتى 2 تا 3 كارگر نيز در 1000 هكتار جنگل در سال به طور موقت يا دائم به كار گمارده شوند . از سوى ديگر اشتغال و بكارگيرى كارگران جنگل‌نشين در طرحهائى كه پس از بهره‌بردارى از جنگل ، بايستى به مرحله اجرا درآيند افزايش خواهد يافت . ب - تأسيس و راه‌اندازى كارخانه‌هاى سلولوزى و صنايع وابسته به چوب در حاشيهء جنگلها و به كار گماردن جنگل‌نشينان در آنها . همچنين با ايجاد كارگاههاى صنايع دستى رايج در هرمنطقه و اجراى طرحهاى كشاورزى و باغدارى و دامداريهاى صنعتى و پرورش كرم ابريشم ، ماهى و زنبور عسل مىتوان جنگل‌نشينان را به كار گماشت و آنان را از صورت يك نيروى بيكار و مخرب جنگل به نيروئى سازنده و فعال تبديل نمود . چنان‌كه هم‌اكنون حدود 3000 نفر از جنگل‌نشينان و روستائيان در كارخانه‌هاى چوب و كاغذ چوكا و اسالم و شركت سهامى جنگل شفارود به كار اشتغال دارند . به علاوه در كنار كارخانه‌ها و شركتهاى مزبور كارگاههاى متعدد چوب‌برى و نجارى و توليد فرآورده‌هاى چوبى مشغول كار و فعاليت شده‌اند ، در نتيجه ، بسيارى از بيكاران مناطق جنگلى و روستائى رضوانشهر ، پره‌سر ، ماسال ، شاندرمن ، اسالم ، فومنات ، هشتپر تا حدود جوكندان و خطبه‌سراى تالش در اين كارگاهها اشتغال يافته‌اند . مشكلات اقتصادى و اجتماعى جنگل‌نشينان زندگى جنگل‌نشينان را بيشتر خود جنگل‌نشينها مورد تهديد قرار مىدهند ، زيرا افزايش جمعيت و پراكنش نامنظم و بدون برنامهء آنان در نقاط مختلف جنگلى هرسال بيش از سال قبل عرصه را بر آنها تنگ مىسازد . در اثر افزايش چرا و تخريب جنگل و از بين رفتن علوفه زندگى جنگل‌نشينان و دامهاى آنان بسيار سخت و مشكل شده است . همانطوركه جنگل‌نشينى و وجود دام اثر تخريبى بر عرصهء جنگل دارد ، تخريب و انهدام جنگل نيز اثر منفى بر زندگى و اقتصاد و درآمد ناشى از دامدارى و كشاورزى جنگل‌نشينان به جاى مىگذارد بدين‌ترتيب جنگل‌نشينها با دست خود تيشه به ريشهء زندگى خود و ديگران زده مهمترين منابع و ثروتهاى ملى را از بين مىبرند . به طور كلى مشكلات جنگل‌نشينان گيلانى را در موارد ذيل مىتوان خلاصه